เล่าเรื่องรัฐธรรมนูญอเมริกา

ดร.ชาตรี ดิเรกศรี

อารัมภบท

เล่าเรื่อง                             รัฐธรรมนูญอเมริกา

ดร.ชาตรี  ดิเรกศรี

(นำออกเผยแพร่เป็นตอน ๆ ทางบล็อก https://drchar.home.blog )  

            อารัมภบท (นำออกเผยแพร่เมื่อวันที่  ๒๕  สิงหาคม  ๒๕๖๒  )

            ก่อนจะเล่าเรื่องรัฐธรรมนูญสหรัฐอเมริกา  ผมขอเล่าก่อนว่า เพราะเหตุใดผมจึงมีโอกาสศึกษาทางออนไลน์เกี่ยวกับการเมืองการปกครองและรัฐธรรมนูญของสหรัฐอเมริกา  โดยได้ศึกษากับศาสตราจารย์ของมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด (Harvard University) มหาวิทยาลัยเยล(Yale University)  มหาวิททยาลัยเพนซิลวาเนีย (Pennsylvania University) และมหาวิทยาลัยพรินซ์ตัน(Princeton University) ซึ่งเป็นมหาวิทยาลัยชั้นนำของโลก

            เรื่องนี้ผมต้องยกความดีให้คุณสุรินทร์  สรงสระแก้ว 

            คุณสุรินทร์ เป็นรุ่นน้องร่วมสถาบันการศึกษากับผมจำนวน ๓ แห่ง คือ โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา (พญาไท) โดยคุณสุรินทร์ เรียนสายศิลปะ ภาษา  ส่วนผมเรียนสายวิทยาศาสตร์  คุณสุรินทร์ เป็นรุ่นน้องของผมปีหนึ่ง

            ผมได้เข้าเรียนคณะรัฐศาสตร์  จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ภาควิชาการปกครอง ในขณะคุณสุรินทร์ ได้เข้าเรียนภาควิชาความสัมพันธ์ระหว่างประเทศในปีถัดมา  ต่อจากนั้น ผมได้สอบแข่งขันเข้ารับราชการในกรมการปกครอง  กระทรวงมหาดไทย  และได้ลาเรียนศึกษาต่อปริญญาโทที่สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์หรือ NIDA

            ส่วนคุณสุรินทร์ หลังจากเรียนจบปริญญาตรีด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ หรือนิยมเรียกกันสั้นๆ ว่า ด้านการทูตแล้ว  ได้เลือกสอบเข้ารับราชการกรมการปกครองเช่นเดียวกับผม เพียงแต่เป็นการสอบเข้ารับราชการคนละรุ่น  หลังจากนั้น คุณสุรินทร์ก็ได้สอบเข้าเรียน NIDA เช่นเดียวกับผม เพียงแต่สอบเข้าเรียนรุ่นหลังผม

            เป็นอันว่า คุณสุรินทร์ เป็นรุ่นน้องร่วมสถาบันเดียวกับผมเป็นจำนวน  ๓  แห่งด้วยกัน  แต่คุณสุรินทร์กลับกลายเป็นรุ่นพี่ผมในการศึกษาทางออนไลน์ กล่าวคือ  มีวันหนึ่งหลังจากได้เกษียณอายุราชการแล้ว คุณสุรินทร์ ได้เล่าให้ผมฟังว่า ตัวเขาได้ใช้เวลาว่างเรียนหลักสูตรออนไลน์ของมหาวิทยาลัยชั้นนำของโลกอย่างเช่น มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด และมหาวิทยาลัยอ๊อกฟอร์ด เป็นต้น และได้รับใบประกาศนียบัตรมาแล้วร่วม  ๒๐ ใบ  ทำให้ผมเกิดความสนใจอยากจะสมัครเรียนขึ้นมาทันทีทันใด

            ผมได้เริ่มต้นด้วยการเลือกเรียนวิชา American Government, Harvard University บรรยายโดย ศาสตราจารย์ โทมัส อี. แพตเตอร์สัน (Thomas E. Patterson) ผ่านทาง Edx.

            ต่อมาได้เรียนวิชา America’s Written Constitution และวิชา America’s Unwritten Constitution, Yale University  บรรยายโดย ศาสตราจารย์ อคิล รีด อมาร์ (Akhil Reed Amar) ผ่านทาง Coursera

            นอกจากนี้ยังได้เรียนวิชา Introduction to Key Constitutional Concepts and Supreme Court Cases, Pennsylvania  University บรรยายโดย ศาสตราจารย์ เคอร์มิตต์ รูสเวลต์ ๓ (Kermitt Roosevelt, III) ผ่านทาง Coursera

            และล่าสุดได้เรียนวิชา Constitutional Interpretation, Princeton University บรรยายโดยศาสตราจารย์ โรเบิร์ต พี.จอร์จ (Robert P. George) ผ่านทาง Edx.

            การที่ผมได้มีโอกาสศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับการเมืองการปกครองและรัฐธรรมนูญของสหรัฐอเมริกาจำนวน ๕  วิชา ภายในช่วงเวลา ๒ ปีดังกล่าว ได้ทำให้ผมมีความรู้ความเข้าใจในเรื่องการเมืองการปกครองของสหรัฐอเมริกาอย่างชัดเจนและลึกซึ้งกว่าเดิมเป็นอันมาก  จึงคิดว่าน่าจะมาเล่าให้ท่านฟังในบางแง่บางมุม

            หัวข้อในการเล่าเรื่องรัฐธรรมนูญอเมริกา

            ในการเล่าเรื่องดังกล่าว ผมจะขอแบ่งการเล่าออกเป็น ๕ ส่วน คือ

                        ส่วนที่หนึ่ง กำเนิดอเมริกา รัฐบัญญัติแห่งสมาพันธรัฐอเมริกา

                ส่วนที่สอง รัฐธรรมนูญอเมริกา

                        ส่วนที่สาม  รัฐธรรมนูญอเมริกาฉบับแก้ไขเพิ่มเติมและเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์

                ส่วนที่สี่ รัฐธรรมนูญอเมริกาที่ไม่เป็นลายลักษณ์อักษร

                        ส่วนที่ห้า คำพิพากษาศาลสูงเกี่ยวกับความชอบด้วยรัฐธรรมนูญอเมริกาที่น่าสนใจ

                        ส่วนที่หก รัฐธรรมนูญอเมริกากับบทบาทและภาวะผู้นำในเวทีโลก ข้อสรุปและข้อคิดเห็น

            โดยมีหัวข้อย่อยที่จะนำมาเล่าในชั้นต้นดังนี้

                        ส่วนที่หนึ่ง กำเนิดอเมริกา และรัฐบัญญัติแห่งสมาพันธรัฐอเมริกา

๑.ความนำ                                                                                                                                                              ๒.ก่อนจะเป็นประเทศอเมริกา

๓.อาณานิคม ๑๓ แห่งผู้ให้กำเนิดอเมริกา

๔.สงครามปฏิวัติอเมริกาและการประกาศอิสรภาพอเมริกา

๕.อุดมการณ์และวัฒนธรรมทางการเมืองของอเมริกา : รากฐานสำคัญของประชาธิปไตย

๖.รัฐบัญญัติแห่งสมาพันธรัฐอเมริกา (The Articles of Confederation)

ส่วนที่สอง รัฐธรรมนูญอเมริกา

                                    ๗.รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ของสหรัฐอเมริกาและการให้สัตยาบัน

๘.แนวคิดและหลักการสำคัญของรัฐธรรมนูญอเมริกา

๙.สภาคองเกรส:สภาใดมีอำนาจมากกว่ากัน

๑๐.ประธานาธิบดี : ผู้กุมชะตาโลก

๑๑.ศาลสูง : ศาลที่มีอำนาจมากที่สุดในโลก

๑๒.การถ่วงดุลอำนาจ : เพื่อป้องกันการใช้อำนาจเกินขอบเขต

๑๓.ระบบราชการ : เครื่องมือสำคัญในการบริหารประเทศ

๑๔.มลรัฐ: ระบบอำนาจอธิปไตยคู่ (Dual Sovereignty)

ส่วนที่สาม รัฐธรรมนูญอเมริกาฉบับแก้ไขเพิ่มเติม และเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ (อาจปรับหัวข้อย่อยใหม่ตามความเหมาะสม)

๑๕..สงครามกลางเมืองกับการแก้ไขรัฐธรรมนูญ

๑๖.การแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ :แก้ไขตามความจำเป็น

ส่วนที่สี่ รัฐธรรมนูญอเมริกาที่ไม่เป็นลายลักษณ์อักษร

ส่วนที่ห้า คำพากษาศาลสูงเกี่ยวกับความชอบด้วยรัฐธรรมนูญอเมริกาที่น่าสนใจ

ส่วนที่หก รัฐธรรมนูญอเมริกากับบทบาทและภาวะผู้นำของอเมริกาในเวทีโลก ข้อสรุปและข้อคิดเห็น

แนวทางในการเล่าเรื่องรัฐธรรมนูญอเมริกา

ในการเล่าเรื่องรัฐธรรมนูญอเมริกาแต่ละหัวข้อนั้น ผมจะนำประเด็นสำคัญมาเล่า  โดยอาจมีบทสนทนาระหว่างผมกับตัวละครสมมุติคนหนึ่ง คือคุณอมรินทร์ สอดแทรกในแต่ละเรื่องบ้าง เพื่อสร้างความเพลิดเพลินให้ผู้อ่าน ให้รู้สึกผ่อนคลาย

คุณอมรินทร์ เป็นชายไทย รูปร่างสันทัด ผิวสองสี คือ ผิวขาวแดง เวลานี้อายุอานามราว  ๖๘ ปีเห็นจะได้

คุณอมรินทร์ เรียนจบชั้นมัธยมปลายจากโรงเรียนชั้นเลิศของประเทศไทยเช่นเดียวกับผม คือโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา พญาไท  โดยเรียนจบแผนกศิลปะ ด้านภาษา ส่วนตัวผม เรียนจบสายวิทยาศาสตร์  หลังจากนั้น คุณอมรินทร์ได้สอบเข้าเรียนคณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย  ภาควิชาความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ  ดังนั้น จึงไม่ต้องสงสัยในเรื่องความรู้ความสามารถในด้านภาษาอังกฤษว่า เก่งหรือไม่  ดังจะเห็นได้จาก คุณอมรินทร์สามารถสอบเข้าเรียนปริญญาโทที่NIDA ได้เปอร์เซนไตล์ที่ ๑๐๐ (Percentile 100) เช่นเดียวกับผม เพียงแต่เป็นการสอบคนละปี หรืออาจกล่าวอีกนัยหนึ่งว่า สอบได้คะแนนสูงสุดในวิชาภาษาอังกฤษในการสอบครั้งนั้นนั่นเอง

หากพิจารณาจากสาขาที่เรียนมา คุณอมรินทร์ น่าจะสอบเข้ารับราชการกระทรวงการต่างประเทศ  และน่าจะเจริญก้าวหน้าถึงตำแหน่งเอกอัครราชทูต 

เหตุที่กล้ากล่าวเช่นนี้  เพราะผมสังเกตดูเพื่อน ๆ ของผมที่สอบเข้ารับราชการกระทรวงการต่างประเทศ ล้วนแล้วแต่เกษียณอายุราชการในตำแหน่งเอกอัครราชทูตทั้งสิ้น เว้นแต่จะอายุสั้นเสียชีวิตก่อนเท่านั้นเอง

แต่ชีวิตคนก็ไม่แน่นอนว่า ชีวิตของใครจะเลือกเดินทางไปในเส้นทางที่ควรจะเป็นเสมอไป  บางคนเรียนจบอย่างหนึ่ง อาจเลือกไปประกอบอาชีพอีกอย่างหนึ่ง

เหมือนอย่างกรณีคุณอมรินทร์ได้เลือกสอบเข้ารับราชการกรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทยเช่นเดียวกับผม  แต่ผมตั้งใจจะสอบเข้ารับราชการเป็นนักปกครองมาตั้งแต่ต้นอยู่แล้ว จึงเลือกเรียนภาควิชาการปกครอง

อย่างไรก็ตาม คุณอมรินทร์ก็ประสบความสำเร็จในการรับราชการ มีผลงานยอดเยี่ยม จนกระทั่งกระทรวงมหาดไทย ได้มอบรางวัลนายอำเภอแหวนเพชรหรือนายอำเภอของประชาชนประจำภาคตะวันออกเฉียงเหนือถึงสองครั้งสองคราติดต่อกัน  นับว่าไม่ธรรมดาเลย

ยิ่งกว่านั้น คุณอมรินทร์ยังเคยดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการโรงเรียนนายอำเภอ  จึงทำให้มีลูกศิษย์ลูกหา เป็นใหญ่เป็นโตในกระทรวงมหาดไทยเป็นจำนวนมาก

ปัจจุบันคุณอมรินทร์เป็นอาจารย์พิเศษของวิทยาลัยการปกครอง

ผมเห็นว่า คุณอมรินทร์มีความเป็นนักวิชการเต็มตัว ดังจะเห็นได้จากเขาได้สมัครหลักสูตรออนไลน์ของมหาวิทยาลัยชั้นนำของโลกจนได้รับใบประกาศนียบัตรเป็นหลักประกันความรู้เป็นจำนวนมากร่วม ๒๐ ใบ

ดังนั้น เราจึงมักจะพูดคุยแลกเปลี่ยนมุมมองในเชิงวิชาการเกี่ยวกับเรื่องการเมือง การปกครอง และการบริหารกันบ่อย ๆ อย่างถูกคอกันเสมอมา

เหมือนอย่างการแลกเปลี่ยนมุมมองในเรื่องเล่ารัฐธรรมนูญอเมริกา ที่ท่านทั้งหลายกำลังจะได้อ่านตามลำดับต่อไปนี้